Áttu ekki örugglega árskort?

Einar Jónsson var fyrsti íslenski myndhöggvarinn. Han nam við Konunglega listaakademíið í Kaupmannahöfn á árunum 1896-1899 hjá Wilhelm Bissen og Theobald Stein. Einar sýndi fyrst opinberlega verkið Útlagar á Vorsýningunni í Kaupmannahöfn árið 1901 og lagði þar grunninn að íslenskri höggmyndalist. Í Útlögum og fleiri verkum sínum frá fyrsta áratugi aldarinnar sótti Einar innblástur í íslenska þjóðsagnaarfinn en vann einnig með goðfræðileg og trúarleg minni. Eftir dvöl í Róm 1902-1903 hafnaði Einar algjörlega natúralískri myndgerð og gagnrýndi opinberlega klassísku listina sem hann taldi að staðið hefði listamönnum fyrir þrifum. Hann lagði áherslu á að listamanninum bæri að ryðja eigin brautir, þroska frumleika sinn og hugmyndaflug en feta ekki í fótspor annarra. Hugmyndir hans tengdust þýskri táknhyggju (symbolisma) og hann þróaði myndmál sem birtist í þýðanlegum táknum, persónugervingum og allegóríum. Kynni Einars af hugmyndum sænska guðspekingsins Emanuels Swedenborg árið 1910 höfðu mikil áhrif á líf hans og list og frá þeim tíma og til æviloka vann hann að táknrænum myndverkum með margslungnu táknmáli sem byggt var á guðspeki. Enda þótt viðfangsefni Einars væru af hugmyndalegum toga hélt hann sig ævinlega við hlutbundið myndmál sem gerði mönnum auðveldara en ella að nálgast verk hans á eigin forsendum. Fjölmargar afsteypur afhöggmyndum Einars prýða Reykjavíkurborg og má þar nefna Útlaga við gamla kirkjugarðinn í Suðurgötu, Ingólf Arnarson, sem lítur yfir landnámsjörð sína frá Arnarhóli og styttu af sjálfstæðishetju þjóðarinnar, Jóni Sigurðssyni, fyrir framan Alþingishúsið á Austurvelli. Einar Jónsson var brautryðjandi íslenskrar höggmyndalistar og áhrif hans á íslenska myndlist voru veruleg, þó að enginn gengi í smiðju hans. Hann fluttist alkominn til Íslands árið 1920, þá 46 ára gamall, og var búsettur þar til dauðadags árið 1954. Árið 1909 bauð Einar Jónsson íslensku þjóðinni öll verk sín að gjöf með því skilyrði að reist yrði yfir þau safnhús. Það var hins vegar ekki fyrr en árið 1914 sem Alþingi Íslendinga þáði gjöfina. Alþingi lagði fram 10.000.krónur og í landssöfnun söfnuðust 20.000.krónur. Óhætt er að fullyrða að landsmenn hafi frá upphafi sýnt fyrsta myndhöggvara sínum einstakan skilning og metið að fullu þjóðargjöf hans. Einar valdi safni sínu stað á Skólavörðuhæð "á eyðiholti í útjaðri bæjarins" eins og hann orðar það í ævisögu sinni. Safnið var fyrsta byggingin á hæðinni og Einar gerði sér grein fyrir þeim möguleikum sem þessi hæsti sjónarhóll bæjarins bauð upp á.Heimild: www.skulptur.is-----------------EINAR JÓNSSON (1874 -1954) Einar Jónsson var fyrsti íslenski myndhöggvarinn. Han nam við Konunglega listaakademíið í Kaupmannahöfn á árunum 1896-1899 hjá Wilhelm Bissen og Theobald Stein. Einar sýndi fyrst opinberlega verkið Útlagar á Vorsýningunni í Kaupmannahöfn árið 1901 og lagði þar grunninn að íslenskri höggmyndalist. Í Útlögum og fleiri verkum sínum frá fyrsta áratugi aldarinnar sótti Einar innblástur í íslenska þjóðsagnaarfinn en vann einnig með goðfræðileg og trúarleg minni. Eftir dvöl í Róm 1902-1903 hafnaði Einar algjörlega natúralískri myndgerð og gagnrýndi opinberlega klassísku listina sem hann taldi að staðið hefði listamönnum fyrir þrifum. Hann lagði áherslu á að listamanninum bæri að ryðja eigin brautir, þroska frumleika sinn og hugmyndaflug en feta ekki í fótspor annarra. Hugmyndir hans tengdust þýskri táknhyggju (symbolisma) og hann þróaði myndmál sem birtist í þýðanlegum táknum, persónugervingum og allegóríum. Kynni Einars af hugmyndum sænska guðspekingsins Emanuels Swedenborg árið 1910 höfðu mikil áhrif á líf hans og list og frá þeim tíma og til æviloka vann hann að táknrænum myndverkum með margslungnu táknmáli sem byggt var á guðspeki. Enda þótt viðfangsefni Einars væru af hugmyndalegum toga hélt hann sig ævinlega við hlutbundið myndmál sem gerði mönnum auðveldara en ella að nálgast verk hans á eigin forsendum. Fjölmargar afsteypur afhöggmyndum Einars prýða Reykjavíkurborg og má þar nefna Útlaga við gamla kirkjugarðinn í Suðurgötu, Ingólf Arnarson, sem lítur yfir landnámsjörð sína frá Arnarhóli og styttu af sjálfstæðishetju þjóðarinnar, Jóni Sigurðssyni, fyrir framan Alþingishúsið á Austurvelli. Einar Jónsson var brautryðjandi íslenskrar höggmyndalistar og áhrif hans á íslenska myndlist voru veruleg, þó að enginn gengi í smiðju hans. Hann fluttist alkominn til Íslands árið 1920, þá 46 ára gamall, og var búsettur þar til dauðadags árið 1954. SAFNIÐ Árið 1909 bauð Einar Jónsson íslensku þjóðinni öll verk sín að gjöf með því skilyrði að reist yrði yfir þau safnhús. Það var hins vegar ekki fyrr en árið 1914 sem Alþingi Íslendinga þáði gjöfina. Alþingi lagði fram 10.000.krónur og í landssöfnun söfnuðust 20.000.krónur. Óhætt er að fullyrða að landsmenn hafi frá upphafi sýnt fyrsta myndhöggvara sínum einstakan skilning og metið að fullu þjóðargjöf hans. Einar valdi safni sínu stað á Skólavörðuhæð "á eyðiholti í útjaðri bæjarins" eins og hann orðar það í ævisögu sinni. Safnið var fyrsta byggingin á hæðinni og Einar gerði sér grein fyrir þeim möguleikum sem þessi hæsti sjónarhóll bæjarins bauð upp á. Líkt og aðra samtíðarmenn hans dreymdi hann um hlutverk Skólavörðuhæðar sem háborg hins fullvalda ríkis. Safnið var reist eftir teikningu listamannsins og má því segja að safnbyggingin sé hans stærsti skúlptúr en þar vann hann verk sín, sýndi þau og bjó sér jafnframt heimili. Enginn vafi er á því að safnbyggingin er höfundarverk Einars Jónssonar, þó að Einar Erlendsson húsameistari hafi áritað teikninguna að safninu í júní 1916 en sama ár var lagður hornsteinn að safninu. Listasafn Einars Jónssonar var vígt á Jónsmessudag árið 1923. Voru það merk tímamót í íslenskri myndlist þar sem landsmenn eignuðust þar með sitt fyrsta listasafn. Byggingin rís upp af háum og þungum stalli, líkt og höggmynd, og endurspeglar arkitektúrinn hræringar aldamótanna 1900, en á þeim tíma voru menn mjög leitandi. Ekki er hægt að fella bygginguna undir ákveðinn stíl. Þar er ekki um klassisisma að ræða heldur dæmigerðan eklektisma, það er að segja, að nýttar eru hugmyndir úr ýmsum áttum. Svipuð viðhorf eru ríkjandi í dag þegar nær dregur aldalokum þar sem enginn einn stíll er afgerandi og allt leyfilegt. Turnhýsið, trúlega hið fyrsta á Íslandi, er einstakt og útsýni þaðan eitt hið fegursta í Reykjavík. Þar bjuggu Einar og hin danskfædda eiginkona hans, Anna Jörgensen, sér fábrotið listamannsheimili sem ber yfirbragð heimsborgara, búið fágætum húsgögnum og listaverkum. Heimilið er hluti af safninu og er það varðveitt í upphaflegri mynd. Safnið geymir hátt á þriðja hundrað verk sem spanna sextíu ára starfsferil; útskorin æskuverk, höggmyndir, málverk og teikningar. Við safnið er fagur trjágarður, skreyttur 26 bronsafsteypum af verkum listamannsins. Hlutverk safnsins er að safna, varðveita og sýna verk Einars Jónssonar og stunda rannsóknir á lífi hans og list. Safnið er sjálfseignarstofnun á fjárlögum íslenska ríkisins. Listasafnið starfar í samræmi við erfðaskrá listamannsins og eiginkonu hans frá 11. september 1954. Forstöðumaður safnsins er Júlíana Gottskálksdóttir listfræðingur. Stjórnarnefnd safnsins skipa: Ármann Snævarr stjórnarformaður, Hjalti Hugason, Guðrún Erlendsdóttir, Laufey Guðjónsdótti og Sesselja Snævarr.  

Einar Már Guðvarðarson myndhöggvari fæddist í Hafnarfirði 9.febrúar 1954 en lést árið 2003. Hann bjó og starfaði lengi í Hafnarfirði í Ljósaklifi. Hann lauk stúdentsprófi frá Mennta-skólanum í Reykjavík 1974 og útskrifaðist frá mynd-og handmenntadeild Kennaraháskóla Íslands árið 1979. Hann fór í ársnám í Kaupmannahafnar-háskólann í kvikmyndafræði 1980-81, í kvikmyndanám til New York í Arnold Eagle skólann 1981-82 og mynd-höggvaranám í Mani, Grikklandi 1985-1990. Hann ferðaðist mikið til að læra meira um höggmyndalist m.a. til Nýja Sjálands og Japans 1991-92, dvaldist á Ítalíu og Grikklandi 1993 og í Pietra Santa á Ítalíu 1995. Hann hélt margar einkasýningar m.a. í Hafnarborg 1984, 1992 og 1994, í Deiglunni á Akureyri 1993, Daruma, Art Centre í Kaupmannhöfn, 1985 og Bispegården, Menningar-miðstöðin í Kalundborg, Danmörku 1997, í Gallerí Umbru í Reykjavík 1992 og einnig í Pakistan á Hótel Karimbad 1985. Einar tók þátt í mörgum samsýningum bæði hérlendis og erlendis m.a. í Danmörku í Daruma Art Centre, Kaupmannahöfn 1990, í Portinu í Hafnarfirði 1994, í Hafnarhúsinu, Reykjavík 1994, í Listhúsi 39, Hafnarfirði og í Hafnarborg. Hann stundaði m.a. kennslu við Myndlista-og handíðaskóla Ísland, stýrði Daruma Art Center í Danmörku. Skúlptúrar eftir Einar Má eru í eigu listasafna, stofnana og fyrirtækja á Íslandi og erlendis, en að auki eru margir skúlptúrar í einkaeigu. (tekið af vef Hafnarborgar í Hafnarfirði 2. apríl 2008).

Einar varð stúdent frá Menntaskólanum í Rvík 1953, stundaði myndlistarnám í Hollandi, Kaupmannahöfn og Ósló 1954-1958 og fór í ýmsar námsferðir. Hann var formaður sýningarnefndar FÍM 1974 og formaður Listmálarafélagsins frá stofnun. Hann hlaut starfslaun ríkisins 1974 og 1984 og listamannalaun í fjölda ára. Einar hélt fjölda einkasýninga og tók þátt í mörgum samsýningum frá árinu 1948. Meðal eigenda mynda eftir Einar eru Listasafn Íslands, Listasafn Háskólans, Listasafn Reykjavíkur, Listasafn Kópavogs og Listasafn Siglufjarðar auk einkasafna erlendis. Samhliða listmálarastörfum vann Einar sem tækniteiknari á Orkustofnun 1954-1998. Einar Þorláksson Einar Þorláksson fæddist í Reykjavík 19. júní 1933. Hann lést á LSH í Fossvogi 28. september síðastliðinn. Foreldrar hans voru Þorlákur Björnsson, verslunarfulltrúi í Reykjavík, f. á Dvergasteini í Seyðisfirði 6. júlí 1893, d. 27.Einar Þorláksson fæddist í Reykjavík 19. júní 1933. Hann lést á LSH í Fossvogi 28. september síðastliðinn. Foreldrar hans voru Þorlákur Björnsson, verslunarfulltrúi í Reykjavík, f. á Dvergasteini í Seyðisfirði 6. júlí 1893, d. 27. janúar 1948, og kona hans Valgerður Einarsdóttir, húsfreyja í Reykjavík, f. í Reykjavík 31. janúar 1895, d. 1. nóvember 1978. Foreldrar Þorláks voru Björn prestur á Dvergasteini, Þorláksson pr. á Skútustöðum, Jónssonar pr. í Reykjahlíð Þorsteinssonar og k.h. Björg Einarsdóttir, bónda í Stakkahlíð í Loðmundarfirði Stefánssonar. Foreldrar Valgerðar voru Einar járn- og steinsmiður í Reykjavík Finnsson, b. á Meðalfelli í Kjós Einarssonar og k.h. Vigdís Pétursdóttir útvegsbónda í Ánanaustum í Reykjavík Gíslasonar. Bróðir Einars var Björn lögfræðingur í Reykjavík, f. 5. maí 1928, d. 1. júní 2000, kvæntur Ellen Sigurðardóttur Waage. Fyrri kona Einars, 22. júlí 1960, var Elísabet Jónsdóttir flugfreyja, f. í Reykjavík 5. apríl 1939, þau skildu. Einar kvæntist 4. október 1975 Guðrúnu Þórðardóttur, íslenskufræðingi frá HÍ, fyrrverandi kennara í Vesturbæjarskóla í Reykjavík, f. í Reykjavík 6. janúar 1936. Foreldrar hennar voru Þórður Eyjólfsson hæstaréttardómari í Reykjavík, f. 4. maí 1897, d. 27. júlí 1975, og kona hans Halldóra Magnúsdóttir húsfreyja, f. 16. ágúst 1901, d. 23. febrúar 1992. Sonur Einars og Guðrúnar er Þorlákur sagnfræðingur, f. 9. ágúst 1976. Börn Guðrúnar af fyrra hjónabandi eru: 1) Guðný Þórarinsdóttir prentsmiður í Reykjavík, f. 13. október 1956, gift Hirti Hjartarsyni kynningarstjóra og sagnfræðinema í Reykjavík. Dóttir Guðnýjar af fyrra hjónabandi er Guðrún Dalía Salómonsdóttir, f. 8. janúar 1981, við tónlistarnám í Stuttgart, gift Þórarni Má Baldurssyni víóluleikara. Sonur Guðnýjar og Hjartar er Þórarinn, f. 30. mars 1991. 2) Halldóra Þórarinsdóttir kerfisfræðingur í Reykjavík, f. í Reykjavík 9. apríl 1961. Maður hennar er Erlendur Pétursson tölvunarfræðingur í Reykjavík. Börn þeirra eru Pétur, f. í Reykjavík 14. ágúst 1990, Áslaug, f. í Reykjavík 30. júlí 1991, og Guðrún, f. í Reykjavík 1. febrúar 2003. 3) Þórður Þórarinsson stjórnmálafræðingur, framkvæmdastjóri í Reykjavík, f. á Ak. 8. nóvember 1967. Kona hans er Marta María Ástbjörnsdóttir, sálfræðingur í Reykjavík, f. í Reykjavík 3. apríl 1969. Synir þeirra eru Þórarinn, f. 14. ágúst 1994, Ástbjörn, f. 26. júlí 1999, og Einar, f. 16. nóvember 2001. Einar varð stúdent frá Menntaskólanum í Rvík 1953, stundaði myndlistarnám í Hollandi, Kaupmannahöfn og Ósló 1954-1958 og fór í ýmsar námsferðir. Hann var formaður sýningarnefndar FÍM 1974 og formaður Listmálarafélagsins frá stofnun. Hann hlaut starfslaun ríkisins 1974 og 1984 og listamannalaun í fjölda ára. Einar hélt fjölda einkasýninga og tók þátt í mörgum samsýningum frá árinu 1948. Meðal eigenda mynda eftir Einar eru Listasafn Íslands, Listasafn Háskólans, Listasafn Reykjavíkur, Listasafn Kópavogs og Listasafn Siglufjarðar auk einkasafna erlendis. Samhliða listmálarastörfum vann Einar sem tækniteiknari á Orkustofnun 1954-1998. 

mail@elinhansdottir.netFarsímanúmer á íslandi: 694-5959Sími í Þýskalandi: 00491605107000

Guðmundur Guðmundsson, öðru nafni Erró (f. 1932), er tvímælalaust þekktasti samtímalistamaður Íslendinga. Hann hefur verið þátttakandi í framsæknu listalífi Parísarborgar allt frá árinu 1958, bæði innan súrrealistahreyfingarinnar og einnig sem einn af forvígismönnum popplistarinnar eða evrópska frásagnarmálverksins. Erró byggir verk sín á tilvísunum í myndir annarra sem hann klippir saman og flytur yfir á léreftið. Hann segir frá með myndmáli ofurraunsæis og teiknimynda og frásögn hans er ýmist einföld og kyrrstæð eða flókin og yfirgengileg. Hann klippir og sundurgreinir, límir og endurbyggir flóknar sögur þar sem viðfangsefnin eru ýmist pólitík, erótík, listasagan, ævisögur, skáldsagnapersónur, teiknimyndahetjur og vísindaskáldskapur eða eigin listaverk. 1951 Guðmundur útskrifast úr kennaradeild Myndlista- og handíðaskólans um vorið með hæstu einkunn1952 Fer til náms í Listakademíuna í Osló.1953 Mósaíksýning frá Ravenna sem haldin er í Osló vekur aðdáun Guðmundar.Hann ferðast til Spánar og ákveður að taka upp listamannsnafnið Ferró.1954 Innritast í Listakademíuna í Flórens.1955 Fær inngöngu í mósaíkskóla í Ravenna (Scuola del Mosaico). Tekur þátt í samsýningu ungra erlendra listamanna í Galleria Santa Trinita í Flórens. Í kjölfarið skipuleggur galleríið fyrstu einkasýningu Ferrós. Kynnist hinni ísraelsku Myriam Bat-Yosef. 

Listamaður: Eygló Harðardóttirf, fædd ár: 24.04.1964Heimilisfang/Aðsetur: Leifsgata 7, 101 ReykjavíkSími: heimasími 55-17881 gsm 691-7929     Netfang: eyglo.hard@simnet.is

Safneign / Listamenn