Áttu ekki örugglega árskort?

Erró

Kjarval

Ásmundur Sveinsson

The Scary Part

The four sister’s dolls / Brúður systranna fjögurra

Poupée du Radeau de la Méduse / Brúða Medúsu-flekans

French doll / Frönsk brúða

Japanese Doll / Japönsk brúða

German Doll / Þýsk brúða

Árið 1986 var Erró boðið að koma með tillögu að skreytingu á tveimur veggjum í bóka- og fjölmiðlunarsafni Cité des Sciences et de l’Industrie (Vísinda- og iðnaðarmiðstöðvarinnar) í París. Verkin áttu að tengjast vísindum og tækni. Erró kom með tvær tillögur í formi tveggja stórra klippimynda. Önnur þeirra var um vísindaskáldskap, en þótt hún væri stórbrotin og fögur var hún ekki samþykkt þar sem hún þótti ekki henta staðnum. Nokkrum árum seinna tók listamaðurinn aftur fram klippimyndina sem hafði verið hafnað og málaði eftir henni stórt málverk fyrir framtíðarlistasafn Errós í Reykjavík. Í þessu dýnamíska víðáttumálverki („scape“) er rýmið mettað yfirspenntum, ærslafullum og árásargjörnum ofurmennum, geimhetjum, stjörnustríðsfólki og skrímslum sem Erró fékk að láni hjá bandarískum teiknimyndasöguhöfundum á borð við Jack Kirby. Málverkið er eins konar samansafn allra þeirra teiknimyndafígúra sem orðið hafa á vegi listamannsins, en Erró notaði myndefni myndasögublaðanna í fyrsta sinn í verk sín á árunum 1963–64 þegar hann dvaldist í New York.

Vísindaskáldsöguvíðátta

Almennur áhugi sem vaknaði í kringum frönsku heimildarmyndina The Eyes of Eva Braun eftir Patrick Jeudy árið 1991 varð líklega kveikjan að verki Errós Draumur Evu Braun. Myndin teflir saman heimildaupptökum sem sýna hrottalegan raunveruleika þriðja ríkisins og heimagerðum litupptökum Evu Braun af fjölskyldulífi í Berghof, kastala Hitlers í Bæjaralandi – sem var í raun miðstöð nasistanna.
Það var þó uppgötvun Errós á bandarískri teiknimyndasögu frá 1973, Hansi, the Girl Who Loved the Swastika eftir Hal Hartley, sem leiddi til tilurðar málverksins. Sú saga byggist á sjálfsævisögu hinnar tékknesk-bandarísku Mariu Anne Hirschmann. Aðalsöguhetjan Hansi, ljóshærð og sakleysisleg, deilir örlagaþræði með Braun þar sem hún sogast inn í hringiðu nasismans.
Til að túlka ímyndað líf Evu Braun blandaði Erró senum úr Hansi saman við myndir af bandarískum hermönnum úr Sgt. Rock, klassískri stríðsteiknimyndaröð frá DC Comics (1977–1988). Hann setti þessar myndir innan í þrívíða vírgrind – „járnnet“ – sem myndar bylgju sem minnkar smám saman, líkt og söguleg framvinda sem ekki verður stöðvuð. Í bakgrunninum má sjá blikandi bleikar verur, þar á meðal Plasmax, hnöttóttan morðingja úr Starman #29 (DC Comics, 1990), sem táknar hnignun nasismans. Danielle Kvaran

Draumur Evu Braun / The Dream of Eva Braun

Gauguin

Málverkið er hluti af myndasyrpu Errós, Listasagan, þar sem hann skeytir saman brotum úr verkum þekktra listamanna módernismans (Picasso, Miró, Matisse o.fl.) í anda víðáttumynda („scape“). Ólíkt öðrum verkum í sömu seríu, safnar hann í þessu málverki saman portrettum af listamönnum sem tengjast sömu liststefnu, verkum eftir þýska expressjónista à borð við Bechmann, Dix, Felixmüller, Grosz, Kirchner, Kokoschka, Schiele o.fl. Allt hráefnið í myndina fann Erró í bók Frands Withford, Expressionist Portrait (1987), sem hann keypti á þýsku listasafni. Myndbyggingin hvílir á eins konar sveifluformi, „járnneti“ – teiknað með tölvu – sem heldur saman öllum myndunum með mikilli bylgjuhreyfingu. Það er eins og netið hafi veitt allar þessar myndir fortíðarinnar upp úr fljóti minninganna og sýni þær nú á yfirborði myndflatarsins. Danielle Kvaran

Portraits d'Expressionnistes

Í verkinu endurraðar Erró brotum úr verkum þýska málarans Otto Dix. Þetta gerir hann á kerfisbundinn hátt en á tvo ólíka vegu. Annars vegar birtast myndbrotin í flæðandi neti með nærmyndum af fjölbreyttum andlitum. Hins vegar birtast þau í rúmfræðilegum þríhyrningi úr teningslaga formum, innan hans raðast brotin með skipulögðum hætti. Þessar andstæður kalla fram tvær mismunandi tengingar við listasöguna: hið kaótíska flæði mynda og vel uppbyggðan strúktúr. 

Val Errós á myndefni frá Otto Dix er langt í frá tilviljun en hann var lykilmaður innan þýska expressjónismans og hermaður í fyrri heimsstyrjöldinni. Í verkum sínum afhjúpaði Dix grimmd síns tíma en hann og Erró eiga sameiginlegt dálæti sitt á brotakenndu myndmáli, ýkjum og gagnrýnni nálgun á nútímasamfélag. Með því að endurnýta myndmál Dix setur Erró sjálfan sig í samtal við listamanninn og endurvekur mátt tjáningar hans í samtímasamhengi. Danielle Kvaran

Otto Dix

Miró

Á árunum 1991–1992 skapaði Erró Listasögu-röðina, safn stórra málverka og klippimynda þar sem hann heiðrar meistarana í módernískri list 20. aldar: Picasso, Matisse, Léger, Gauguin, Dix, Miró og Magritte. Í þessum einkennandi „portrettum“ notar hann tölvugerðar þrívíddargrindur og felur í þeim ótal tilvísanir í einstaka listamenn – þar á meðal sjálfsmyndir – án þess að fylgja tímaröð. Fjölbreytileiki og sveigjanleiki „járnnetanna“ gerði Erró kleift að skapa sjónræna dýpt og hreyfingu. Myndirnar virðast flæða út fyrir rammann og endurspegla yfirþyrmandi sjónrænt áreitið sem mótar minni og ímyndunarafl nútímans.
Hugmyndina að þessum rúmfræðilegu grindum fékk Erró árið 1984 og lýsti þeim sem „netum sem halda myndum eins og fiskum“ (sjá Erró). Sama ár voru þau notuð sem grunnur að Paysages Renault röðinni sem var pöntuð af Renault Art et Industrie. Danielle Kvaran

Magritte

Léger

Matisse

Víðáttuverk Errós, sem eiga uppruna sinn á árinu 1964 og hafa þróast síðan, eru víðáttumiklar myndir með skýrum sjóndeildarhring, þar sem þættir eins og matur, bílar, líffæri og teiknimyndafígúrur eru samræmd í sjónræna heild. Frá 1972 hefur hann gert fjölda slíkra teiknimyndaverka, svo sem Comicscape (1972), The Spanish Comicscape (1981–82) og French Comicscape (1985).
Í Andlitavíðáttu (1992) mynda ofurhetjur og táknrænar teiknimyndafígúrur – þar á meðal Wonder Woman, She-Hulk, Psylocke, Elektra, The Thing og Dick Tracy – þéttan hóp áhorfenda. Andlit þeirra sýna margbreytilegar tilfinningar og þau virðast beina augnaráði sínu beint að áhorfendum. Hér hverfur skilgreining á stöðu og siðferði – hetjur og illmenni standa hlið við hlið sem hluti af sameiginlegri mynd.
Verkið er hluti af Listasögu-röð Errós og, líkt og Vísindaskáldskaparvíðátta, virkar það sem óvæntur en einlægur virðingarvottur til teiknimynda. Erró leit á þær sem alþjóðlegt myndmál sem næði til fleiri en aðeins hefðbundinna listunnenda – og kaus bandarískar myndasögur vegna dirfsku í línum, litum og hreyfingu. Hann dáðist að kraftinum sem í þeim bjó og kaus hann umfram vitsmunaleika evrópskra myndasagna.

Safneign

Erró

Verk