Áttu ekki örugglega árskort?

Ásmundur Sveinsson

Óskar Halldórsson (1894-1953) útgerðarmaður og einn mesti síldarsaltari landsins í áratugi en hann hóf  starfsemi sína á Siglufirði árið 1917 til ársins 1950. Tæpum tveimur áratugum síðar kom út bókin Guðsgjafarþula eftir Halldór Laxness. Nóbelsskáldið sagðist aldrei hafa farið í launkofa með það að hann hafði Óskar „til fyrirmyndar“ þegar hann sauð samanaðalpersónuna, Íslandsbersa.

Óskar Halldórsson

Nafnlaust (Slípaður steinn)

Undir friðar og landnámssól

Sjómannaminnismerki

Verkið er staðsett við Miklubraut.

Verkið var fyrst gert árið 1972 og svo stækkað árið 1974 en Íslenska álfélagið pantaði verkið af listamanninum til að gefa íslensku þjóðinni í tilefni af 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar. Fyrst stóð það á Bæjarhálsi í Árbæ en var síðar flutt að Miklubraut gegnt Rauðagerði, þar sem það stendur nú.
Þetta verk er síðasta stóra verk Ásmundar og hét upphaflega Ljóð til fjallkonunnar. Hann lýsti verkinu svo: „Ég geri fjöllin að hörpum, set sólina í miðju og svo eru sumir sem segja mér – það er nú alveg óvart – að friðartáknið sé í sólinni líka.“ Verkið hlaut því fljótlega það nafn sem það ber í dag, Undir friðar- og landnámssól, þar sem vísað er í friðartáknið.

Ásmundur gerði verkið í Reykjavík árið 1971 og er það unnið í járn og eir. Vængbrotni fuglinn er eitt af síðustu verkum Ásmundar. Þar dregur hann upp ímynd fugls: einföld útskorin járnplata og eirlínur sem gefa í skyn vænghaf fuglsins jafnframt því að afmarka rýmið umhverfis skúlptúrinn.

Í þessu verki kemur vel fram, líkt og í flestum járnmyndum Ásmundar, hvernig listaverkið vegur salt á milli þess að vera sjálfstæður skúlptúr eða lýsing í járni á þekktum hlutveruleika. Meginformið er járnplata, sem listamaðurinn hefur fundið og sett nánast óbreytta inn í listaverkið. En nafn verksins opnar augu áhorfandans fyrir fuglsímyndinni. Það er því sem listamaðurinn hafi lesið út úr þessu einfalda grunnformi fuglsmynd sem hann síðan undirstrikar með „koparvængjum“ og nafngiftinni.

Vængbrotni fuglinn

Þjóðlag

Tristan og Ísold

Verkið er staðsett við Hagatorg.

Verkið stóð fyrst í garðinum við Ásmundarsafn í Sigtúni. Því var komið fyrir á Hagatorgi í október 2014. Kraftur konunnar stendur á þeim stað þar sem Tónlistarmaðurinn eftir Ólöfu Pálsdóttur stóð áður en honum var komið fyrir fyrir utan tónlistarhúsið Hörpu síðsumars 2014. Um miðjan fimmta áratug síðustu aldar hóf Ásmundur að vinna tilraunir með abstrakt í verkum sínum og næstu tvo áratugi þróaði hann abstraktskúlptúra sína. Hann hóf að smíða verk úr járni og stáli og sauð saman málma og aðra hluti sem hann safnaði og notaði lítt eða ekki breytta. Kraftur konunnar er einkennandi fyrir abstraktverkin sem Ásmundur vann á þessum tíma.

Ásmundur Sveinsson

Óskar Hall­dórsson

Fleiri verk eftir Ásmundur Sveinsson

Óskar Halldórsson