Ásmundur Sveinsson

Erró

Kjarval

Verkið er búið til úr ljósmynd sem listakonan tók af fossi. Þessi foss er ekki lengur til, því hann hvarf þegar ákveðið var að virkja ána til raforkuvinnslu. Þegar áhorfandinn nálgast verkið kviknar á teljara sem setur af stað tætara. Smám saman tætist myndin upp og eyðileggst. Í verkinu fjallar Rúrí um flókin tengsl manns og náttúru.

Rúrí hefur varið drjúgum hluta ferils síns í þemu tengt umhverfi, vatni og fossum. Í verkum sínum beinir hún meðal annar sjónum að áhrifum vatnsaflsvirkjana. Hún aðhyllist náttúruvernd og er hugsi yfir þeim breytingum sem verða í ágangi manns á náttúruna. Verk þetta heiðrar minningu Sigríðar frá Brattholti, bóndadóttur sem gjarnan er sögð fyrsti náttúruverndarsinninnhér á landi. Hún barðist fyrir vernd hins glæsilega Gullfoss sem hugmyndir voru uppi um að virkja snemma á 20. öld.

Hildigunnur notar fundna hluti í verk sín, alls kyns pappír sem venjulega myndi enda í ruslinu. Hún gerir þessum miðum og blaðsíðum hátt undir höfði með því að útbúa sérstaka snaga og hanka fyrir hvern og einn. Hún bendir á að allt í kringum okkur eru skemmtilegir hlutir sem við tökum sjaldnast eftir og um leið minnir hún á fjöldaframleiðslu neyslusamfélagsins og misjafnt verðmætamat. 

Kjarni verksins eru fjöldaframleiddir plasthlutir sem hafa misst notagildi sitt og fundist á víðavangi. Þeim er síðan raðað eftir kerfi, teknar af þeim myndir og gerðar teikningar. Þá er prófað að skeyta óskyldum hlutum saman í tilraun til að búa til eitthvað nýtt úr hinu úr sér gengna efni. 

Í myndbandsverki Hreins má sjá listamanninn Kristinn E. Hrafnsson húla með húlahring um sig miðjan. Hreinn hefur mjög gaman af því að skapa verk sem sýna með óvæntum hætti ýmsa eðlisfræðilega virkni og náttúrulögmál. Hér er hann til dæmis að skoða miðflóttaaflið sem er lykilatriði í hreyfingu himintunglanna. 

Í fimm myndbandsverkum Hreins gerir gjörvulegt yfirbragð listamannsins hann að styttu. Myndhöggvarinn, og þá sjálf styttan, framkvæmir, líkt og í Ummyndunum Óvíðs, ýmiskonar hringhreyfingar sem líkaminn teiknar, formar eða skapar. Hann minnir einnig á ósýnilegt þyngdaraflið þar sem hann skoppar á trampólíni eða sveiflast eins og pendúll í rólu. Hér eru að verki bæði þyngd og massi, einnig tregða, eða verkun og gagnverkun en titlar verkannavísa einmitt í hverfiþunga, þyngdarhröðun, fjaður- og lyftikrafta. Hringmynstur – hvort sem þau birtast við að hekla húfu, í skautaförum á ísnum, taktföstum hreyfingum húlahringsins eða í lestri veðurfrétta frá veðurstöðvum umhverfis Ísland – eru sett í samhengi við stærri sporbaugaog fyrirbæri. Þessi mynstur eiga hlutdeild í stóru fyrirbæralögmálunum svo sem hreyfiþunga og hreyfiorku, sem einnig koma fram í sjávarföllunum, sem líkt og sólsetrið sanna snúning jarðar. Þar af leiðir að eitt og sama lögmálið gildir um allt, hvort sem um ræðir skopparakringlur á Jörðu eða plánetur og halastjörnur í geimnum.Hreinn hugsar þessi nýju verk ekki aðeins sem portrett af myndhöggvaranum sem tákn um styttu eða höggmynd heldur einnig sem fyrirmælaverk sem felur í sér öll lögmál miðilsins. Höggmynd getur verið stöðugleikinn íhnotskurn – eitthvað gífurlegt, traust og kyrrt – þó reiðir hann sig á hringhreyfingar, aðdráttarafl og jafnvægi. Meðþví að sýna líkamann hreyfast á svo marga vegu í tengslum við krafta jarðarinnar vísar Hreinn á sinn ljóræna hátt íþau öfl sem við stjórnumst af, og fjallar þannig um tíma, frumspeki og tvíeðli allra hluta.

Í myndbandsverki Hreins má sjá listamanninn Kristinn E. Hrafnsson hoppa á trampólíni. Hreinn hefur mjög gaman af því að skapa verk sem sýna með óvæntum hætti ýmsa eðlisfræðilega virkni og náttúrulögmál. Hér er hann til dæmis að skoða þyngdaraflið sem heldur okkur á jörðunni. 

Í fimm myndbandsverkum Hreins gerir gjörvulegt yfirbragð listamannsins hann að styttu. Myndhöggvarinn, og þá sjálf styttan, framkvæmir, líkt og í Ummyndunum Óvíðs, ýmiskonar hringhreyfingar sem líkaminn teiknar, formar eða skapar. Hann minnir einnig á ósýnilegt þyngdaraflið þar sem hann skoppar á trampólíni eða sveiflast eins og pendúll í rólu. Hér eru að verki bæði þyngd og massi, einnig tregða, eða verkun og gagnverkun en titlar verkannavísa einmitt í hverfiþunga, þyngdarhröðun, fjaður- og lyftikrafta. Hringmynstur – hvort sem þau birtast við að hekla húfu, í skautaförum á ísnum, taktföstum hreyfingum húlahringsins eða í lestri veðurfrétta frá veðurstöðvum umhverfis Ísland – eru sett í samhengi við stærri sporbauga og fyrirbæri. Þessi mynstur eiga hlutdeild í stóru fyrirbæralögmálunum svo sem hreyfiþunga og hreyfiorku, sem einnig koma fram í sjávarföllunum, sem líkt og sólsetrið sanna snúning jarðar. Þar af leiðir að eitt og sama lögmálið gildir um allt, hvort sem um ræðir skopparakringlur á Jörðu eða plánetur og halastjörnur í geimnum.Hreinn hugsar þessi nýju verk ekki aðeins sem portrett af myndhöggvaranum sem tákn um styttu eða höggmynd heldur einnig sem fyrirmælaverk sem felur í sér öll lögmál miðilsins. Höggmynd getur verið stöðugleikinn í hnotskurn – eitthvað gífurlegt, traust og kyrrt – þó reiðir hann sig á hringhreyfingar, aðdráttarafl og jafnvægi. Með því að sýna líkamann hreyfast á svo marga vegu í tengslum við krafta jarðarinnar vísar Hreinn á sinn ljóræna hátt í þau öfl sem við stjórnumst af, og fjallar þannig um tíma, frumspeki og tvíeðli allra hluta.

Verk Hreins samanstendur af fimm myndbandsverkum og hvert þeirra sýnir listamanninn Kristinn E. Hrafnsson við einfalda, hversdagslega iðju á ýmsum stöðum í Reykjavík (hoppa á trampólíni, róla sér á leikvelli, renna sér á skautum, hekla og spreyta sig á húlahring). Hvert myndband ber sérheiti sem byggist á eðlisfræðiformúlu, til dæmis um hröðun eða pendúlhreyfingu.

Hér hvílir á stöplinum grjót sem á uppruna sinn úti í geimnum og hefur ríkulegt segulmagn. Flestir loftsteinar eru járnríkir og virka því á segla. Þrír þræðir hanga úr loftinu, hver í sínum grunnlit og með segul á endanum. Þegar þeir komast í tæri við loftsteininn dragast þeir að honum þannig að það strekkist á þráðunum.

Hljóð berst með þrýstingsbylgjum um efni, til dæmis loft eða vatn. Í þessu verki eru hinar ósýnilegu hljóðbylgjur gerðar sýnilegar. Mótorar hreyfast eftir ólíkri tíðni og koma sveiflu á láréttar teygjur. Mismunandi sveiflutíðni kemur fram í einni eða fleiri bylgjum.

Í þessu verki má sjá framvindu frá einni mynd til annarrar sem byggist á svonefndri voronoi-tíglun. Voronoi var rússneskur stærðfræðingur sem skilgreindi kerfi um það hvernig flötur brotnar á veikasta stað milli tveggja punkta. Kerfið er í raun náttúrulegt algrím sem fyrirfinnst allsstaðar í kringum okkur. Elín beinir sjónum sínum að breytingaferlum og virkjar þannig og stuðar athyglisgáfu áhorfandans.

Hér skapar Kristján þrívíða teikningu, lágmynd á vegg, sem unnin er með hefðbundnum efnivið teikningar; blýanti á pappír. Um er að ræða samlímda renninga úr bókfellspappa sem eru sveigðir í form og síðan er teiknað með blýanti á jaðarinn sem snýr fram. Rannsóknir á grunnatriðum teikningarinnar hafa verið leiðarstef í verkum listamannsins nánast allan hans feril. Hann hefur leitað ótal leiða til þess að vinna með blý og pappír sem þrívítt form án þess að það tapi grunneiginleikum sínum sem teikning. 

Í vefverkum Örnu má sjá hvernig hún miðlar flókinni línuteikningu í kerfi sem byggist í grundvallaratriðum á lóðréttum og láréttum ásum. Við gerð veggteppanna hefur hugmyndin viðkomu, á milli skissubókar og vefnaðar, í tölvuforriti þar sem uppröðun og úrvinnsla á sér stað. Þar á listamaðurinn við heildarmyndina eins og sjá má í ummerkjum sem koma fram við klippivinnu eða útstrokun á tölvuskjá. Þessu er öllu haldið til haga í endanlegri útfærslu. Þegar heildarmyndin er fullgerð sem skissa í tölvu hefst Arna handa við að vefa.

Daníel Magnússon útskrifaðist úr Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1987 og vakti þá strax athygli fyrir áhugaverð verk þar sem íslensk menning var oftar en ekki til umfjöllunar. Hann er einkum þekktur fyrir skúlptúra og ljósmyndaverk en hefur einnig hannað og smíðað húsgögn og unnið leikmyndir fyrir leikhús og sýningar.

Collection